Globetrotter

De zomer breekt aan en wilde reisplannen worden gesmeed. Ook ik kijk er naar uit met mijn gezin even alles los te laten en ons onder te dompelen in de weidse natuur en culturen van Tanzania. En toch ben ik de laatste maand al heel wat op reis geweest. Als reizen betekent je laten inspireren door de wereld, dan liggen er elke dag wel kansen te wachten. Ik deel er enkele van met jullie.

Op het leerpad van Deep Democracy neem ik deel aan supervisiegroepen. Maandelijks oefenen we onze skills en metaskills door anderhalf uur te dialogeren met mensen van over de hele wereld die Deep Democracy willen uitdragen: Danielle, Anna, Lisette in Nederland, Belamie in Shanghai, Aftab in Vancouver, Wendy in Zuid-Afrika, Marianne in Denemarken. Zoveel boeiende mensen ontmoette ik al op mijn leerpad. Hoe deze methode zich ontvouwt in de verschillende landen, welke uitdagingen we daarin tegenkomen, kan er besproken worden. We zijn zelf allemaal heel verschillend in rollen die we opnemen, settings waar we werken en daar leren we uit. We schuwen het niet soms flink te argumenteren met elkaar. De wrijving maakt glans. De inzichten en wijsheid die in de verschillende supervisiegroepen ontstaan, worden gedeeld met elkaar. Zo kan je leren van anderen zelfs als je er niet bij was. Wonderlijk zelfs om te ervaren dat thema’s waar jij mee bezig bent door andere groepen worden opgenomen en er jou ideeën worden aangereikt om weer verder mee aan de slag te gaan. Inspiratie uit de wereld!

In de Thee en Taart bijeenkomst in juni hadden we AlainNlandu op bezoek. Alain werkt als etnopsycholoog bij Solentra. Hij probeert er jongeren en hun gezinnen te oriënteren in deze samenleving, die toch wel heel verschillend is van de samenlevingen in het land van herkomst. Alain kan gepassioneerd vertellen. Hij had naast psycholoog zeker ook acteur kunnen worden. Hij nam ons mee in zijn verhaal naar het werk dat hij deed met de straatkinderen in Congo, waar hij zijn vak leerde. Hij initieerde ons in wat een groepscultuur werkelijk betekent. Hij stelde ons vragen waardoor we aan het twijfelen gingen: wat is nu het best om te doen? Tot we ons realiseerden dat we als hulpverleners vooral moeten leren luisteren naar ons hart, daar ligt vaak het antwoord. En ook de universaliteit van ons werk zien: de zorg van ouders om kinderen, dat delen we allemaal. Hoe we daar uitdrukking aan geven verschilt. Alain zette ons weer een stap verder op weg naar intercultureel hulpverlenen. Inspiratie uit de wereld!

Vorige week nam ik deel aan een panelgesprek over wat de jeugdhulpverlening kan betekenen voor de groeiende groep van niet-begeleide minderjarige vluchtelingen in ons land. We moesten elk een stelling innemen. De mijne luidde: ‘Doe niet aan aan een vluchtelingenkind wat je je eigen kind niet zou aandoen.’ Waarmee ik inging op de heersende realiteit dat deze kinderen vaak van plek moeten verhuizen, vaak alleen professionele begeleiders zien en zelden de warmte van een persoon, vaak het gevoel hebben niet gehoord te worden in hun verhaal, in wat ze nodig hebben,… En soms eenvoudigweg omdat er geen gedeelde taal aanwezig is. ‘De sector’ stelde dat er geen hulpverleners zijn op dit moment met een meertalig en bicultureel profiel, die een rol zouden kunnen spelen in het slaan van bruggen naar deze jongeren. Dat sprak ik ten stelligste tegen. Ik heb hen toch bij mij op de schoolbanken zitten? Binnen het keuzevak Interculturele begeleiding bij Toegepaste Psychologie, bij het postgraduaat Interculturele hulpverlening studeren elk jaar prachtige mensen af met heel wat bagage. Zij vinden geen werk, keer op keer niet en besluiten  dan vaak om in zelforganisaties, in het ‘eigen circuit’ te gaan werken. En ik ontmoet bijna elke week wel iemand die binnen de hulpverlening heeft gewerkt in het land van herkomst. Denk aan Mona, die we ontvingen op een Thee en Taartbijeenkomst: ze spreekt 6 talen, is afkomstig uit Iran, studeerde in Syrië en werkte er in een kindertehuis, werkte vervolgens in Turkije met jongeren en leeft nu hier in Brussel. Wordt zij gezien als een potentiële collega of is ze vooral een vluchtelinge? Laat ons eens een andere bril opzetten. En geen kans meer missen  om wederzijds te leren. Ik geniet alleszins van die ontmoetingen met mijn studenten en met collega’s. Inspiratie uit de wereld!

Als vrijwilliger ben ik geëngageerd in Oxfam-Wereldwinkels. Met onze lokale groep in Mechelen hebben wij een partnerband met een startende coöperatie van overwegend vrouwen in de cacaoteelt. De uitdagingen voor hen zijn enorm. Zo is er nog steeds veel noodgedwongen kinderarbeid in de cacao: omdat kinderen mee voor een inkomen porberen te zorgen, omdat kinderen niet naar school kunnen, omdat het een vastgeroeste gewoonte is, omdat er veel kinderen zonder papieren zijn die geen rechten hebben. Als consumenten en producenten zijn we verenigd in de strijd. Op de dag voor de rechten van het kind sturen we hen daarom een applaus voor hun inspanningen. En ik lees die avond in mijn mailbox het volgende antwoord van Olga, voorzitster van de coöperatie: Merci au groupe Oxfam Malines pour votre soutien aux actions de la Coopasa. En effet, la Coopasa s'implique fortement dans la lutte contre les pires formes de travail des enfants de producteurs de cacao en les sensibilisant sur leurs différents droits, surtout le droit à l'éducation. Grand merci pour votre pensée à notre endroit. Nous vous saluons tous! Chaleureusement. Kleine gebaren van verbondenheid wereldwijd. Inspiratie uit de wereld!

En graag nodig ik jullie uit om geïnspireerd door de wereld zelf de wereld te inspireren door wie jij bent en wat jij doet. En reik daarin de hand naar anderen! Zoek elkaar op, ont-moet en verbind! Margaret Mead, een groot antropologe, zei immers: 

Nee aan nog meer tijdsdruk!

Gisteren stemden 54% van de Mechelaars tegen wijzerplaten aan de toren. Ik was één van de neestemmers. Naast een andere top drie als het gaat over noden in onze stad, denk ik dat mijn belangrijkste argument cultureel is. Het gaat over de Westerse maner van omgaan met tijd en de enorme tijdsdruk die aanwezig is in onze samenleving. Voor sommige mensen een ziekmakende tijdsdruk. Het aantal burnouts neemt schrikbarend toe. De controle verliezen op het gebruik van eigen tijd en tijd voor zelfzorg zijn twee belangrijke elementen hierin.  Het leek me gepast om deze fetish van tijd niet nog nadrukkelijker aanwezig te laten zijn in onze stad.

Tijdens trainingen lees ik soms een stukje voor uit het boekje de Papalagi. Het zijn redevoeringen van een Zuidzeeopperhoofd wanneer hij voor het eerst een Europese stad bezoekt. Hij zegt: "Er zijn in Europa maar heel weinig mensen die werkelijk tijd hebben. misschien wel niet een. Daarom draven de mensen door het leven, als een weggeslingerde steen. (...) Ik geloof dat de tijd hem ontsnapt als een slang uit een natte hand, juist omdat hij hem teveel vasthoudt. Hij laat de tijd niet tot zich komen. Altijd jaagt hij hem met uitgestrekte handen na, hij gunt hem de rust niet zich uit te strekken in de zon. Maar de tijd is stil en vreedzaam en heeft de rust lief en ligt graag stil op de mat. De Papalagi heeft de tijd niet herkend en mishandelt hem met zijn ruwe gebruiken. (...) Zo hangen er grote en zware tijdsmachines boven aan de hoogste huizengevels, zodat ze van ver kunnen worden gezien. Wanneer een deel van de tijd voorbij is, begint de machine te schreeuwen, een geest slaat tegen het ijzer in haar hart. Wanneer een deel van de tijd voorbij is, ontstaat er in een Europese stad een geweldig gedruis en lawaai." Een interessante spiegel!

De tijd is ook een interessant gespreksonderwerp tijdens coaching en net daar kunnen we de meerwaarde van culturele oriëntaties ten volle benutten door even te kijken of de al ingeslepen denkbeelden die we hebben over tijd ons niet gevangen houden. We leren er flexibel om te springen met tijdsoriëntaties en die gepast inzetten in verschillende contexten. Misschien ben ik wel gebaat met multitasken en een polychroon tijdsgebruik in mijn gezin, maar niet op mijn werk, waar de taken best één voor een afgewerkt worden? Leer ik vooral uit het verleden en hoe kijk ik naar de toekomst? Welke plaats heeft hier-en-nu leven en genieten? Ben ik de hele tijd bezig de zo schaarse tijd te delen en te verdelen zodat er op het einde van de dag alleen een bekaf persoontje overblijft of zie ik tijd als iets overvloedigs, wat vandaag niet kan, doe ik morgen wel? Hoe kan een andere kijk op tijd druk van de ketel wegnemen? Boeiend toch, om daar vanuit een ander referentiekader eens naar te kijken. Oost-West, men-vrouw. We hebben veel van elkaar te leren!

Laat ons elkaar als mensen met verschillende culturele referentiekaders ontmoeten beneden in de straat en niet heel hoog ons blind staren op die wijzerplaat aan de toren.

Fanny

Over ringen en rokjes

Toen een vriendin me gisteren complimenteerde met de ring die ik droeg, vertelde ik haar het verhaal over de herkomst ervan. Een blogje waard, vond zij. Dus, here we come.
Twee weken geleden stond ik wat kinderspeelgoed en kampeerspullen te verkopen op een grote rommelmarkt in het Begijnhof in Mechelen. Goed weer, veel volk en verrassend veel bekenden die als koper en verkoper deelnamen. Toen ik zelf eens even een kijkje ging nemen in het gulle aanbod, viel mijn oog op een rokje. Kleurrijk, wollig en warm voor de komende winterse maanden. De standhoudster bleek een collegavrijwilligster uit de Wereldwinkel. Zij had bovendien zelf het rokje gemaakt. Beiden vonden we het even een gekke situatie. En ik ben blij dat we het even opengooiden. Het is immers niet alledaags om iemand anders te zien in jouw kleren. En dat zou zich zeker voordoen. Maar noch zij, noch ik maken daar een probleem van. En die mooie ring, kreeg ik er van haar bovenop. Wat leuk!
En hoewel wij als gezin al jaren kleren ontvangen en doorgeven, vooral van de kinderen, bracht me dit toch weer tot het inzicht dat bepaalde culturele oriëntaties ons eigenlijk vastzetten in de noodzakelijke transitie naar een duurzamere wereld. Als we de gêne niet overwinnen om in iemands kleren rond te lopen, kunnen we niet deelnemen aan ruil- en deelinitiatieven. Als we onze uniciteit zo hoog schatten dat we hoogstpersoonlijk onze kleding willen aanschaffen en liefst niet in confectieketens, als uiting van onze allerindividueelste identiteit, dan blijft de commercie en productie van kleding hoge toppen scoren.
Toch lijkt me dit rokje erg uniek zoals ook vele items die vorige week op het autodeelsalon in de swishing werden herverdeeld, die op ons geefplein werden weggeschonken enzovoort. En mij zal het alleszins anders passen en staan dan de vorige eigenares. Toch is dit iets wat mensen tegenhoudt en doet besluiten toch maar nieuwe zaken aan te schaffen. Terwijl onze wereld al zo vol van spullen is. Dat leert zo'n rommelmarkt je ook wel.
Nog even verder pratend over die ongemakkelijkheid, die je ook kan tegenkomen als je toevallige hetzelfde kleedje hebt gekocht en samen op een receptie staat, moest ik denken aan een dorp in Ivoorkust waar ik vorig jaar te gast was. De vrouwen daar runden samen een moestuin bij wijze van diversificatie van hun cacaoteelt. In één van de groepen viel het mij op dat verschillende vrouwen van dezelfde stof andere kledingstukken droegen. Zij kochten speciaal samen dezelfde lap stof om te laten zien dat ze van hetzelfde dorp en/of dezelfde familie waren. Kleding werd een teken van verbondenheid. Zo kan het ook en zo kennen wij het hier ook, denk maar aan de Chirouniformen of voetbaltruitjes. Kleding kan en je uniek-zijn en je verbondenheid tonen.
Net door open te staan voor de meerwaarde uit beide culturele oriëntaties en die in een nieuwe context te gaan toepassen komen we tot nieuwe mogelijkheden.
Ik heb het voorbije weekend alleszins erg genoten van het ruilen, geven en delen!

Geefplein

Op Uit zonder Uitlaat, 21 september, organiseren we met Transitie Mechelen ism Autopia een geefplein. Alle spullen die je thuis niet meer gebruikt, breng je mee. Ze kunnen andere mensen zeker van dienst zijn. En ondertussen moeten er geen nieuwe spullen worden gecreëerd met kostbare en vaak uitputbare grondstoffen. Zo zorgen we samen voor een leefbare planeet, door te delen en weg te geven wat we teveel hebben. Een gewoonte die we opnieuw moeten aanleren. En die veel plezier kan geven... probeer het maar eens.

Volgend gedicht van Bart Moeyaert vind ik hier toepasselijk bij:

Van mij

Je zong een liedje

en je zei: dit liedje

is alleen van mij.

Ik vroeg: moet je

niet zeggen: was?

Je keek verveeld.

Je zei: waarom?

Ik zei: dat je dat zegt.

Wat je net zong heb je

gedeeld, want noten

zijn van iedereen.

Je krijgt ze maar

een liedje lang.

Zolang het duurt,

zei ik. Te leen.

Fanny